Yer kabuğu nedir?

Yer kabuğu nedir?

Yer kürenin dış kabuğu, okyanus tabanları için 5 km ila 10 km kalınlığında ve kıtalar içinse 30 km ila 50 km arasında olan en üst tabaka olarak tanımlanır. Bu dünyanın tüm derinliğinin %1’inden daha az bir derinliği demektir. Yer kabuğu , bazalt , diyabaz ve gabro gibi daha yoğun kayaların yer aldığı okyanus kısmından ve granit gibi daha hafif kaya yapısına sahip olan kıtasal kabuk kısmından oluşur.

Yer kabuğunun oluşumu ilk olarak 4.6 ila 3.9 milyar yıl öncesine dayanır ve bu döneme birinci jeolojik zaman denir.Dünya erimiş ve kayadan ibaret bir topa dönüşmüştür. Fakat 100-150 milyon yıl içerisinde soğumuş ve sertleşmiştir. Demir ve nikel gibi ağır elementler Dünyanın çekirdeğine yerleşmiş hafif elementler ise yüzeyde kalmıştır. Günümüzde bilinen en eski kayaçlar ise Dünyanın en büyük jeolojik kıtasal kalkanlarından biri olan Canadian Shield’den 4.4 milyar yıl öncesine kadar uzanan tarihi ile zirkonlardır.Mevcut yer kabuğunun kendisi 3 milyar yıldan daha yaşlıdır. Okyanus kabuğu ise 100 milyondan daha az bir yaşa sahiptir.

Hem kıtasal kabuk hem de okyanusal kabuk erimiş halde bulunan mağma tabakası üzerinde hareket eden plakalardan oluşur. Yer kabuğu ve onun mantosunun ayrılması , kaya plastisi ve sismik hızdaki değişimi ifade eden Mohorovicic süreksizliği olarak tanımlanmış bir sınırdır. Yer kabuğuna ait elde edilen ve bilinen bilgilerin çoğunluğu bu sismik dalgaların hızlarının ölçümlenmesi sonucunda olmuştur.

Kıtasal kabuğa nazaran daha yoğun olan okyanusal kabuk sürekli öteki tektonik kökenli plakaların altına doğru sürülür ve erimesi sonucunda mantoya itilir. Dağların birbiri ile karşılaştığı yerlerde ise plakaların ayrılması sonucunda büyük yarık vadiler oluşur. Bu vadilerde sürülen ve eriyen kabuk yerine magma çıkar. Tüm okyanus kabuğu her yüz milyon yılda bir kendisini dönüştürmektedir.

Dünyanın sahip olduğu yaşam formu yer kabuğunun kimyasal olarak değişimini sağlar. 2 milyar yıl önce evrimini tamamlayan fotosentezleyici organizmalar, büyük miktarda oksijen ortaya çıkarmış ve kabuğun %99 oranında çeşitli oksitlerden oluşmasına neden olmuştur. Klor, sülfür ve flor gibi bazı istisnai elementlerde yer kabuğunda yer alır. Yer kabuğunun %60’ını Silikon oksit (SiO2) oluşturur onu takiben % 15 alüminyum oksit (Al2O3),kalsiyum oksit, magnezyum oksit, demir oksit, titanyum oksit ve geri kalanını oluşturan çeşitli oksitler vardır.

 

 

 

Başlık Kategorisi

Yazar Hakkında

Henuz yorum yok

forum Henuz yorum yok

Ilk yorum yapan siz olun

Bir yorum yaz

menu
menu