X ışını nedir?

X ışını nedir?

X ışınları diğer adıyla röntgen ışınları olarak da bilinmektedir.

  • X ışınları elektromanyetik dalgadır. ( elektromanyetik dalga : görünen veya görünmeyen ışık)
  • Dalga boyu 0.01 nm ile 10 nm arasındadır.
  • 0.125 ile 15 keV (kilo elektron volt) arasında yer alır. ( 1 keV = 1.60217662 × 10-16  joules )
  • Frenkansı çok büyüktür gözle görülemezler. Görünür ışınlardan 1000 kat daha büyüktür.
  • Özellikle tıpta kullanılırlar.
  • Zararlıdırlar. Hamileler ve  çocuklar için daha yüksek riske sahiptirler.

Zararlı olma sebebi x ışınları yüksek enerjiye sahip oldukları için kimyasal bağları kırarak atomları serbest hale getirebilirler. Bu da DNA ya zarar verebilmektedir. Kansere sebep olabilmektedir. Bizim çekindiğimiz röntgen , MR , tomografi de soğurma oranı emilim oranı çok yüksek olduğu için çok daha az zararlıdır.

Görsel-1 Elektromanyetik dalga spektrumu

X ışınlarıda radyo, mikrodalga, kızılötesi, morötesi, gama ışını gibi ışın demetidir. Ve belli bir titreşime sahiptir. Bu titreşim  30 ile 30.000 PHz aralığındadır.(PHz =1015 hertz)

X ışını nasıl elde edilir ?

 X Işını Tüpü

Wilhelm Conrad Röntgen tarafından bulunan X ışınları adından da anlaşılacağı üzere bilinmeyen ışın anlamına gelmektedir. Röntgen X ışınlarını X ışın tüpünde ilk kez üretmiştir. X ışın tüpümüz sağdaki görselde verilmiştir. İçerisinde hava bulunmamaktadır. Katot tarafında akkor lambaların içinde bulunan flaman bulunmaktadır.Flamanı Yüksek gerilim vererek ısıtıyoruz. Flamanı ısıttıkça enerjilenen flaman elektronları karşıda ki pozitif yüklü metal düzleme ulaşmak isteyeceklerdir. Metale çarpan elektron yavaşlarken açığa çok yüksek bir enerji açığa çıkacaktır.  Çünkü elektromanyetik dalga da yük ivmeli hareket yaptığında elektromanyetik ışıma yapar. Bu ışın da x ışınını oluşturur.

 

Sert X ışını : Dalga boyu küçük enerjisi yüksek ışınlardır. Radyolojide kullanılır.

Yumuşak X ışını : Dalga boyu büyük enerjisi düşük ışınlardır.

X ışınları doğal ve yapay olarak 2 şekilde bulunur.

Doğal X ışını : Dışarıdan bir yüksek enerjili elektron her hangi bir atoma gönderilir. Bu yüksek enerjili elektron atomumuzun son yörüngesinden elektron koparırlar. Son yörüngeden kopan elektronun yerine bir arka yörüngede ki elektron son yörüngeye gelir. Elektron atlaması olduğu sırada ki enerji fazlalığı X ışını şeklinde ortaya çıkar. Atomumuz da şuan elektron eksik olduğu (pozitif yüklü) ve  atomların her zaman nötr olmaya çalıştığını bildiğimize göre çekirdek içinde ki protonların hareketi esnasında yakalanan elektron en temel yörüngeye yerleşir ve bu sırada atlamalar devam eder bunu domino taşlarının devrilmesine benzetebiliriz. Sırayla elektronlar bir sonraki yörüngeye atlarlar bu sırada X ışınları oluşur.

Yapay X ışını : Maddenin X ışın tüpünden çıkan fotonlar ile etkileşime girmesinden oluşur.

Başlık Kategorisi
İlgili etiketler

Yazar Hakkında

Henuz yorum yok

forum Henuz yorum yok

Ilk yorum yapan siz olun

Bir yorum yaz

menu
menu