İzolatör nedir ve çeşitleri nelerdir?

İzolatör nedir ve çeşitleri nelerdir?
  • Enerji nakil hatlarında iletkenle direk arasında yalıtımı sağlayan, iletkeni taşıyan, iletkeni toprak ve diğer iletkenlere karşı izole etmeye yarayan şebeke malzemelerine izolatör denir.

İzolatörün görevi nelerdir ?

  • İletkenleri taşır.
  • İletkeni toprak ve diğer iletkenlere karşı izole eder.

İzolatörlerin sınıflandırılması

İzolatörleri 4 ana grup altında inceleyebiliriz.

  1. Yapıldığı malzemenin cinsine göre izolatör çeşitleri
  2. Taşıdığı iletkenin gerilimine göre izolatör çeşitleri
  3. Kullanıldığı yerlere göre izolatör çeşitleri
  4. Yapılış Tiplerine göre izolatör çeşitleri
  • Yapıldığı malzemenin cinsine göre izolatör çeşitleri

  1. Porselen İzolatörler
  2. Cam İzolatörler
  3. Silikon İzolatörler
  4. Epoxi İzolatörler

Porselen İzolatörler

Porselen İzolatör

Isıl ve mekanik dayanımlarının yüksek olmasından dolayı çok eskiden beri kullanılan izolatörlerdir. Sert porselenden yapılan izolatörlerin yapı maddelerinde %50 kaolin %25 feldspat ve %25 kuvarstır. İzolatörün dielektrik dayanımını arttırmak için ince bir sır (porselen) tabakasıyla kaplanarak yüzeyin pürüzsüz (deliksiz) olması sağlanır. Yüzeyin pürüzsüz olması kirlenen izolatörlerin yağmur sularıyla kolayca temizlenmesine yardımcı olur. Porselenin dielektrik dayanımı 60-70 kV/cm’dir ve cama göre daha azdır.

Cam İzolatörler

Yapım malzemesi kalsiyum silikat ile sodyum silikat eritilerek karışım haline gelirse adi cam elde edilir. Adi cama başka maddeler de katılarak izolatörlerde kullanılan dayanıklı cam elde edilir. Dielektrik dayanımları 140 kV/cm’dir. Porselene göre dayanımı daha yüksektir. Maliyetleri ucuzdur. Saydam oldukları için kırılma ve çatlamaları kolay fark edilir. Cam izolatörlerin termik genleşmeleri porselen izolatörlere göre daha küçük olduğundan ortam ısısının değişmelerinde  zarar görme olasılığı daha azdır. Nem cam izolatörler üzerinde çabuk yoğunlaşır bu da üzerinde kir pislik oluşumuna neden olur, kaçak akımlara yol açar. Cam ışığı geçirdiği için güneş ışığında daha az ısınır.

Silikon (kompozit) İzolatörler

Cam ve porselen izolatörlerden çok daha kullanışlıdır. Pahalı oldukları için fazla kullanılmazlar.

Avantajları şunlardır;

  • Darbelere karşı dayanıklıdırlar.
  • Hafif olduklarından tesise ek yük uygulamazlar
  • Gerilme vb. kuvvetlere karşı dayanımı çok yüksektir.
  • Üzerinde yağmur suyu, kar suyu tutamadığından ark oluşturmazlar.
  • Çatlama kırılma riski çok azdır.
  • Hava koşullarından etkilenmezler.
  • Güneşin UV ışınlarından etkilenmezler.
  • Kurulumu oldukça kolaydır.

Epoxi Reçineli İzolatörler

Diğer izolatörlere göre daha pahalı olduğundan ülkemizde kullanılmamaktadır. Ancak dahili sistemlerde vara ve ayırıcı mesnet izolatörü olarak kullanılmaktadır.

  • Taşıdığı gerilime göre izolatör çeşitleri

  1. Alçak gerilim izolatörleri
  2. Orta gerilim izolatörleri
  3. Yüksek ve çok yüksek gerilim izolatörleri

Alçak Gerilim İzolatörleri

Anma gerilimi 0-1 kV olan izolatörlerdir. Bunlar taşıyıcı (E) , durdurucu (ED), mesnet (ED), gergi (ED) mekanik (EM), ve makara (EM) tipi izolatörlerdir. Küçük boyutlu olanlar alçak gerilimde kullanılır. Bunlara fincan tipi izolatörlerde denir.

Orta Gerilim İzolatörleri

  • Anma gerilimi 1 kV ile 35 kV kadar olan izolatörlerdir.
  • Pin tipi izolatörler (VHD 10-15-20-35)
  • Hava hattı mesnet izolatörleri (VKS 35)
  • Zincir izolatörler (U 40-60-70-100) (k1)
  • Çubuk izolatörler ( L 40-70-100)
  • Demir yolu izolatörleri
  • Dolu tip mesnet izolatörleri (MD)
  • Ayırıcı mesnet izolatörler (c 4-170)
  • Ayırıcı itici mesnet izolatörler (ScD- 30)
  • Geçit izolatörleri (DAF 30/400)
  • Bara mesnet izolatörleri (SAR -30)
  • Trafo buşing izolatörleri

Yüksek ve Çok Yüksek Gerilim İzolatörleri

Anma gerilimi 35 kV’dan büyük olan izolatörlerdir. Burada porselen ve silikon izolatörler yüksek gerilim enerji iletim hatlarında 170 kV ve 420 kV gerilim kademelerinde kullanılır.

  • Kullanıldığı yerlere göre izolatör çeşitleri

  1. Dahili tip izolatörler (kapalı yerde kullanılan izolatörler)
  2. Harici tip izolatörler (açık havadaki elektrik tesislerinde kullanılan izolatörler)

Dahili tip izolatör

  • Trafo bina içi izolatörler

Mesnet izolatörler, kapalı tesislerin baralarını taşımak ve yalıtmak amacıyla kullanılır. Tek veya çok parçalı olarak imal edilir. Duvar veya kaide üzerine montaj yapılır.Geçit izolatörler, bina içinden dışarıya veya baralara, aynı zamanda bina dışından da içeriye enerji geçişlerde  de kullanılır.

  • Pano İzolatörleri

Mesnet izolatörler kullanılır. Kaide üzerine montaj yapılırlar. Baraları taşımak ve yalıtmak amacıyla kullanılırlar.

Harici tip izolatörler

  • Direk İzolatörleri

Mesnet izolatörler, 35 kV’ya kadar olan havai hatlarda tek veya çok parçalı olarak kullanılır. İletkenleri taşımak ve direklerden yalıtkan üzere travers üzerine veya ağaç direklerde doğrudan direğin üzerine montaj yapılır.Zincir izolatörlerin darbe, kopma ve kurulma mukavemetleri, mesnet izolatörden fazla olduğundan yüksek ve çok yüksek gerilimlerin taşınması tercih edilir. İletkenleri taşımak ve direklerden yalıtmak üzere travers üzerine montaj yapılırlar.

  • Üretim tiplerine göre izolatörler

  1. Mesnet izolatörler
  2. Zincir İzolatörler
  3. Geçit İzolatörler

Mesnet İzolatörler

Enerji nakil hatlarını ve baraları taşıyan, bunların monte edilecekleri yerlere değmemelerini sağlayan izolatörlerdir. Enerji sistemlerinde travers veya kaide üzerine yerleştirilir. İçi dolu veya boş, dış yüzeyi çıkıntılı veya etekli silindir şeklinde porselen cam veya epoksi gövdeden meydana gelir.

Zincir Tipi İzolatörler

Aynı cins izolatörlerin, uygun gereçlerle birbirine eklenmesiyle elde edilen izolatörlerdir. Genellikle, yüksek gerilimli hava hatlarının taşımasında kullanılır.Kullanılacağı bölgenin iklim durumuna göre cam veya porselenden yapılırlar. Zamanla enerji nakil hattının gerilimine göre değişiklik yapılabilir. Gerilim yükselmesi durumunda birkaç eleman eklenir gerilim düşmesi durumunda da bir kaç eleman çıkarılır.

Geçit Tipi İzolatör

35 kv’dan 400 kv ya kadar olan gerilimlerde kullanılır. Genel olarak aygıt tipi ve istasyon tipi olmak üzere ikiye ayrılır.Aygıt tipi geçit izolatörleri transformatörlere, yağlı kesicilere, kondansatörlere ve diğer işletme araçlarına gerilim bağlanmasına yardım eder.İstasyon tipi geçit izolatörleri de bağlama tesislerinde gerilimin duvarından izole edilerek baralara geçmesine yardım eder. En basit geçit izolatörü, içinden bir iletken geçen yalıtkan bir borudur. Dış tarafta borunun orta kısmından bir madeni flanş bulunur. Bu flanş yardımıyla boru aygıta veya duvara tespit edilir. Gerilimin büyüklüğüne göre boyutları değişir.

Yazar Hakkında

Henuz yorum yok

forum Henuz yorum yok

Ilk yorum yapan siz olun

Bir yorum yaz

menu
menu