Hücre zarının görevleri

Hücre zarının görevleri

Hücre iskeletini çevreler

Bir hücre zarı, iç organeller için bir muhafaza görevi görür ve onları korur. Bu fonksiyon, hücre duvarı olmayan hayvan hücrelerinde çok önemlidir. Bu zar hücre iskeleti (proteinden yapılmış ve sitoplazmada bulunan hücresel bir ‘iskelet’) çevreler ve hücreye şekil verir

Hücre iskeletinin mikrofilamentleri hücre zarındaki bazı proteinlere, özellikle integral olanlara bağlanır. Ayrıca, bu mikrofilamentlerin proteinleri yerinde tutma eğiliminde olduğu için proteinleri yerinde tuttuğu öne sürülmüştür.

Hücre içi taşımacılık

Hücre zarı, moleküllerin ve iyonların hücrenin içine ve dışına taşınmasından sorumludur. Zarı yarı geçirgendir, bazı moleküllerin serbestçe hareket etmesini sağlar. Küçük hidrofobik (suya afinite yok) moleküllerin çoğu, bu zardan serbestçe geçer. Küçük hidrofilik moleküllerin bazıları da başarılı olabilir. Ancak diğerleri zar boyunca taşınmalıdır.

Moleküllerin zar boyunca hareketleri hücresel enerjinin kullanılmasını gerektirebilir veya gerektirmeyebilir. Plazma zarındaki bu tür hareketler üç türe ayrılabilir: pasif, aktif ve toplu taşıma.

 

Hücre zarı modeli

 

Pasif – Aktif Aktarım

Hücrelerin herhangi bir enerji harcamasını gerektirmez. Basit difüzyon, kolay difüzyon veya osmoz şeklinde olabilir. Basit difüzyon, moleküllerin bir zar yoluyla, daha yüksek konsantrasyonlu bir alandan diğerine düşük konsantrasyonlu bir hareketi ifade eder. Bu hareket her iki tarafın da aynı konsantrasyonda olmasına kadar devam eder.

Pasif veya basit difüzyon oranını etkileyen belirli faktörler vardır. Konsantrasyonda büyük bir fark olması durumunda (iç ve dış taraflar arasında) veya sıcaklık yüksekse daha hızlı bir hareket fark edilebilir. Moleküller ne kadar küçük olursa, zarı o kadar hızlı geçebilirler. Ozmoz durumunda, su (çözücü) yarı geçirgen bir zar boyunca hareket eder, zarın bir tarafının çözünen konsantrasyonuna (çözünen sıvı bir çözücü içinde çözünen madde) diğerinden daha yüksek olması durumunda. Bu durumda, çözücü moleküllerin hareketi, daha az konsantre çözeltiden daha konsantre bir kısma kadardır. Osmoz da pasif bir yayılma şeklidir.

Bir pasif taşıma türü difüzyonu kolaylaştırır. Kolaylaştırılmış difüzyonda, moleküller belirli taşıma proteinlerinde kanallardan geçer. Bu tür bir yayınım bile, enerji gerektirmez. Bununla birlikte, taşınacak olan moleküller çok büyükse veya amaçlanan hareket gradyana karşı ise (düşük konsantrasyondan yükseğe), o zaman enerji harcanması gerekir. Bu gibi durumlarda, moleküller / iyonlar belirli proteinler tarafından, plazma zarı boyunca taşınmadan önce, ATP’den enerji alan başka bir protein seti tarafından tanımlanır ve buna aktif taşıma denir. Bu taşıma türünde proteinler gerçekten seçici ve spesifiktir. Bu nakil proteinleri, bir ucunda, moleküllerin veya iyonların protein içerisindeki fonksiyonel gruplara girip bağlandıkları deliklere sahiptir.

 

Hücre zarı yakından görünüşü

 

Toplu taşıma

Toplu taşıma sıklıkla veziküllerin yardımı ile yapılır. Malzemelerin hücrelerden taşınmasına ekzositoz denir. Aktarım dışarıdan içeriye ise, prosese üç tip olabilen endositoz denir (fagositoz, pinositoz ve reseptör aracılı).

Endositozda, plazma zarı, bir vezikül oluşturmak üzere içine taşınacak malzemelerin toplandığı küçük bir depresyon (psödopodyum) yaratır. Vezikül, hücre zarının iç yüzeyine taşınır ve daha sonra golgi aygıtı ile birleştirilir. Fagositoz katı maddelerin taşınmasıdır, pinositoz veziküllerin içinde taşınan sıvıların hareketini ifade eder. Reseptör aracılı endositoz, zardaki reseptör proteinlerin taşınacak malzemelere bağlandığı kompleks bir formdur. Bu yöntemle yalnızca belirli moleküller / iyonlar taşınabilir. 

Ekzositoz durumunda veziküller, plazma zarının iç yüzeyine hareket eder, içinden geçer ve dışarı açılır. Böylece içeriğin hücre dışına bırakılması sağlanır. Yırtılmış veziküller plazma zarı ile birleşir. Hücre dışına malzeme taşınmasının yanı sıra, ekzositoz, plazma zarının geri kazanılmasında da yardımcı olur. Ekzositoz için veziküller, endoplazmik retikulumdan veya golgi kompleksinden oluşturulur. Çıkarılacak malzemelerle doldurulmuş olan bu veziküller, iç bölgelerden çevreye, hücre iskeleti yardımıyla taşınır.

 

Hücre zarı seçici geçirgendir

 

Hücresel nakil, hayati plazma zar fonksiyonlarından biridir. Hücre iskeletine destek sağlamanın yanı sıra moleküller ve iyonların taşınması dışında, hücre zarlarının da başka çeşitli işlevleri vardır. 

  • Diğer hücrelerle etkileşim: Hücre, hücre dışı matrikse (hücrelerin dışında bulunan canlı olmayan materyal) tutturulmasından da sorumludur, böylece hücreler dokuları oluşturmak için birlikte gruplanabilir.
  • Diğer hücrelerle iletişim: Hücre zarındaki protein molekülleri, diğer hücrelerden veya dış ortamdan gelen sinyalleri alır ve sinyalleri, hücre içindeki organellere iletilen mesajlara dönüştürür.
  • Metabolik Aktiviteler Üstlenir: Bazı hücrelerde, bazı protein molekülleri, hücre zarının iç yüzeyine yakın metabolik reaksiyonlar gerçekleştiren enzimler oluşturmak üzere birlikte gruplanır.

 

Başlık Kategorisi

Yazar Hakkında

Henuz yorum yok

forum Henuz yorum yok

Ilk yorum yapan siz olun

Bir yorum yaz

menu
menu