Gen Mutasyonu nedir?

Gen Mutasyonu nedir?

Gen mutasyonu, bir organizmaya ait genetik materyallerdeki değişikliktir. Gen mutasyonunun çok çeşitli sebepleri vardır. İyi huylu (benign) ya da kötü huylu (malign) etkilere sahip olabilir. Genetik materyallerdeki iyi huylu mutasyonlar insanların birbirinden farklı olma nedenini çok iyi açıklar. Kanser olayları ise kötü huylu mutasyon sonucu meydana gelir. Genetik testleri yaparak doktorlar ve araştırmacılar organizmaya ait DNA‘nın yapısındaki bireysel noktaları tanımlayabilir ve mutasyon hakkında çeşitli bilgileri elde edebilirler.

 

Mutasyon, kromozonlarda çok küçük yapılarda görülen yanlış nükleotid eşleşmesinden de kaynaklanabilir.

 

Gen Mutasyonu’nun çeşitleri:

Kalıtsal ve germline (tohum hattı) mutasyonları , yumurta ya da spermin bebeğe geçebilen mutasyonlar geliştirdiğinde ortaya çıkar. Bu mutasyonlar genellikle yumurta ya da spermin oluşma sürecinde meydana gelen hatalardan kaynaklanır. Bunun dışında nesilden nesile aktarılan hatalar da yine bu mutasyona sebebiyet verebilir. Eğer fertilizasyondan (döllenmeden) sonra bir gen mutasyonu ortaya çıkarsa , hızla bölünerek çoğalan hücrelerin bir kısmı kalıtsal olmayan mutasyona uğrar. Bu tür mutasyona “de novo” mutasyonu da denir. Her iki mutasyonda konjenital(doğumsal) engellere sebep olabilir. Yanız bu çok az olabilir ve çok belirgin değildir.

 

Gen mutasyonu örneği

 

Kalıtsal olmayan mutasyon türleri:

İnsanlar hücrelerin bölünmesi sonucunda meydana gelen hatalara , çevresel baskılara ya da DNA ile etkileşime girebilen maddelere maruz kalmalarının sonucu olarak yaşam süreleri boyunca gen mutasyonlarına maruz kalabilirler. Bu tür sonradan edinilen mutasyonlar yalnız tüm vücudu değil bir organizmanın hücrelerinin bulunduğu bölgeyi de etkileyebilir. Kanser edinilmiş bir gen mutasyonunun en klasik örneğidir.

Laboratuvar ortamında mutasyon:

Araştırmacılar Genetik Mühendisliği’ni de bilinçli olarak kullanarak mutant bir gen oluşturabilirler. Bilim adamları bazen bu mutasyonları daha iyi anlayabilmek ve vücutta ne gibi etkileri olduğunu tespit edebilmek için laboratuvarda genetik mutasyonları tetikler ve yaygın olarak bitkilerin bitki zararlısı canlılara karşı bitkilerin direnç kazanmasını sağlayan yararlı mutasyonları geliştirebilirler. Araştırmalarının amacı doğrultusunda genetik varyasyonlar yaratmaları bilim açısından oldukça faydalı olabilir. Araştırmacılar benzer hayvanlar üzerinde DNA’larını hafif şiddetteki bir mutasyonun spektrumunu izleyebilmek için değiştirebilir.

 

Mutasyon sonucu insanlarda 6 parmaklılık ve hayvanlarda 6 ayaklılık durumu görülebilir.

 

Mutasyonun canlı varlığı için önemi:

Belli bir popülasyondaki doğal varyans iyi bir sağlık göstergesidir. Genetik materyallerdeki varyasyonlar organizmaların sağlam kaldığını ve büyük bir melez tabanlı organizma havuzunun türleri devam ettirdiğini gösterir. Bu süreç boyunca hem yararlı hem de zararlı mutasyonlar ortaya çıkabilir ve bir türün sürekli evrimine katkıda bulunarak tamamen yeni bir türün ortaya çıkmasına da zamanla beraber katkıda bulunabilir. Araştırmacılar ilgilendikleri organizmanın evrimsel tarihini tespit etmek amacı ile bazı kararlı mutasyonları kullanmışlardır.

 

 

 

 

 

Başlık Kategorisi

Yazar Hakkında

Henuz yorum yok

forum Henuz yorum yok

Ilk yorum yapan siz olun

Bir yorum yaz

menu
menu