Enflasyonun nedenleri - bilgi ineği

Enflasyonun nedenleri

Enflasyonun nedenleri

Enflasyon bir ülkede bulunan mal ve hizmetlerin aylık yada yıllık olarak yüzde cinsinden ifade edilen fiyat artışıdır. Bu bir kişinin aynı para miktarı ile alabileceği mal ve hizmet miktarının azalmasını ifade eder ve satın alma gücünün düşmesi demektir. Enflasyonun bir çok nedeni vardır. Fakat bunları daha kolay ifade etmek için genellikle Keynesyen ve monetarist teoriler kullanılır. Üçgen model olarak ta bilinen Keynesyen teoriler , talep-enflasyonu, maliyet-yönlü ve yerleşik enflasyondur. Monetarist teori ise miktar modelidir. Gelenekçi iktisat politikalarını yeniden yorumlayan bu model piyasaya devlet müdahalesinin asgari düzeyde kalmasını savunur. Doğal afetler ve savaşlarda yine enflasyona sebep olan şeylerdir.

Talep Enflasyonu

Bu tip enflasyonun nedeni toplam talebin piyasaya arz edilen hizmet yada maldan fazla olmasıdır.Toplam talep: tüketicilerin harcamaları , mevcut yatırımlar , kamu harcamaları ve ihrac edilen mal yada hizmet tutarından ithal edilen mal yada hizmet tutarı çıkarıldıktan sonra geriye kalan herşeyden oluşur. Genellikle talep yönlü enflasyona yol açan faktörler şunlardır: ekonomideki para miktarında yer alan ani artışlar örnek olarak devletin karşılıksız para basması ve mallar üzerindeki vergilerin azalmasıdır. İnsanlar harcayacak daha çok paraya sahip olduğu için talep artacak ve üreticilerde genel mal ve hizmet fiyatlarını buna göre düzenleyip  artıracaktır.

Talep enflasyonunun yaygın olan nedenlerinden bir diğeri ise ekonomideki büyümenin neden olduğu fazla iyimserliktir.Bu iyimserlik yüzünden tüketicilerin harcamalarında artış yaşanır. İnsanlar finansal geleceklerinden emin olduklarında daha fazla harcama yapma eğilimi gösterirler ve belki de farkında olmadan fiyatların artmasına katkı sağlarlar. Döviz kurundaki düşüş ithal malların değerini artırırken ihracat değerlerinin azalmasına da neden olabilir. Bu durum gerçekleşirse ithalatçılar ve üreticiler yerel pazarda fiyatları dengelemek için maliyetleri tüketicilere yansıtarak arz edilen malların fiyatlarının artışına neden olurlar.

Maliyet enflasyonu

Maliyet enflasyonu imalatçıların ve işletmelerin piyasadaki daralma nedeniyle üretim maliyetlerinin artması sonucu ortaya çıkar. Artan iş gücü maliyetlerini buna örnek olarak gösterebiliriz. İşçiler ücret artışı talep ettiklerinde şirketler genellikle bu maliyeti müşterilere fiyat artışı olarak yansıtırlar. Tedarikçiler artan maliyetleri tüketicilere yansıttıkları için artan vergilerde yine maliyet enflasyonuna yol açabilir. Bu durum aynı zamanda bir yada bir kaç şirketin piyasada tekel oldukları durumlarda karlarını artırmak için talebe yönelik fiyat artışları sebebiyle de ortaya çıkabilir.

Yerleşik enflasyon

Yerleşik enflasyon maliyet enflasyonu ve talep enflasyonu nedeniyle artan fiyat artışları sonucu ortaya çıkar. Bu tür bir durumda insanlar fiyatların sürekli artacağı beklentisi içinde oldukları için işverenlerden daha yüksek ücret talep ederler. Bu da üreticilerin maliyetlerini yükseltir. İşverenler, iş gücü maliyetini karşılamak için yine mal veya hizmet fiyatlarını artırır ve enflasyon döngüsüne sebep olurlar.

Miktar teorisi

Bu teori bize enflasyonun ekonomi içerisinde çok fazla para olmasından kaynaklı olduğunu söyler. Buna ipotek edilen finansal araçlar , yatırımlar ve nakit gibi araçlar da dahildir. Her ne kadar monetarist ekonomide enflasyon normal bir şey olarak görülse de  para arzını manipüle edebilecek herhangi bir durum kontrol edilmelidir.

Kısa Vadeli Sebepler

Enflasyonun diğer nedenleri içinde savaşlar , doğal afetler ve doğal malların üretimindeki düşüşlerde yer alır. Savaşlar genellikle enflasyonun artmasına sebebiyet verir. Çünkü hükümetler savaş için harcadıkları parayı  veya  merkez bankalarından aldıkları kredileri geri ödemelidir. Savaşlar bunun yanında uluslararası ilişkileri zedeler işçilik maliyetlerini artırır ürün talebini etkiler bu yüzden fiyatların yükselmesine neden olur. Doğal afetler ise üretimdeki sürecin normal seyrini etkiler bu yüzden yine fiyatların artışına sebep olur. Bu durum fiyatların geçicide olsa artarak kıtlık yaşanmasına sebep olabilir. Petrol doğal gaz gibi doğal kaynakların azalması da yine fiyatların artışına sebep olur.

Kontrol araçları

Hükümetler enflasyona neyin yol açtığına ve devletin bu duruma katılımı hususundaki tutumlarına bağlı olarak ,enflasyonu kontrol altında tutmak için bir çok farklı yaklaşım sergilerler. Bir talep enflasyonu yada maliyet enflasyonu söz konusu ise klasik bir yaklaşımı benimsemiş bir hükümet bu durum karşısında sessiz kalabilir. Böyle bir durumda hükümetin sessiz kalması , pazarın doğal döngüsü işlemeye devam edecek ve hükümetin etkisine gerek kalmadan normale dönecek fikrine dayanır.Keynesçi bir yaklaşımı benimsemiş bir hükümet ise tekelleri parçalayacak emtia fiyatlarını tekrar düzenleyecek veya ücret düzeylerini kontrol edip ekonomiye dahil olacaktır. Miktar teorisine inanan bir kişi yada hükümet ise ekonomide ki para miktarını kontrol etmek için yapısal reformlar yapacak ve ekonomi politikasını değiştirecektir.

 

 

 

 

 

Yazar Hakkında

Henuz yorum yok

forum Henuz yorum yok

Ilk yorum yapan siz olun

Bir yorum yaz

menu
menu