Dünyanın İlk Kenti ÇATALHÖYÜK

Dünyanın İlk Kenti ÇATALHÖYÜK

Anadolu dünyanın en eski yerleşmelerine ev sahipliği yapıyor. Her sene arkeolojik kazılar sonucu yeni bilgiler elde edilirken, tarih yeniden yazılıyor. İnsanlar Neolitik çağdan itibaren mağaraları terk edip köyler kurmaya başladılar. Ardından iş bölümü , korunma gibi sebeplerden dolayı toplu halde yaşamaya başladılar. Dünyanın ilk şehir yerleşmesi ise Konya’nın Çumra ilçesindeki Çatalhöyük yerleşmesidir.

 

Çatalhöyük Kenti Tasarım

 

Höyük, farklı yükseklikte iki tepe düzü olan bir tepe şeklindedir. Çatalhöyük 1958 yılında J. Mellaart tarafından keşfedilmiş, 1961-1963 ve 1965 yıllarında kazısı yapılmıştır. Yüksek tepenin batı yamacında yapılan araştırmalar neticesinde, 13 yapı katı açığa çıkarılmıştır. En erken yerleşim katı (1) ise M.Ö. 5500 yıllarına dayanmaktadır. Stil kritiği yolu ile yapılan bu tarihleme, C 14 metodu ile de doğrulanmış bulunmaktadır. İlk yerleşme, ilk ev mimarisi ve ilk kutsal yapılara ait özgün buluntuları ile insanlık tarihine ışık tutan bir merkezdir. Çatalhöyük’teki yerleşimin, yani şehirciliğin en iyi bilinen dönemi 7. ve 11. katlardadır. Dörtgen duvarlı evlerin duvarları birbirine bitişiktir.

 

 

Çatalhöyük’de Doğu ve batı olmak üzere iki tane höyük vardır. Bu höyükteki evlerin en belirgin özellikleri, kümelenmiş şekilde olmaları ve içlerine çatıda açılmış bir delikten merdivenle giriliyor olmasıdır. Her ev bir duvarla diğer evin duvarına bitişiktir. Duvar aralarında yer alan dar geçitler hava almayı ve aydınlatmayı sağlayan avlulara geçiş olarak kullanılmıştır. Dörtgen formundaki evlerde, her ev ayrı bir planla şekillendirilmiştir. Ancak, evler yapımlarından yaklaşık 80 yıl kadar sonra toprak ve molozla doldurularak üstüne aynı planda yeni bir ev inşa edilmiştir.

 

Kerpiç Evler

 

Evlerin bitişik olmsının nedeni güvenliği sağlamak içindir. Aynı zamanda ölülerini evlerinin içine gömmektedirler. Evler tek katlıdır ve kerpiç, ağaçtan yapılmıştır. Oda sayısı ikiyi geçmez. Aynı zamanda duvarları pürüzsüzleştirmek için kireç benzeri bir sıva kullanmışlardır. Duvarlara hayvan ve insan figürleri ve birde haritaları bulunmaktadır. Çevrelerinde bitkilerin elde ettikleri renkleri resim yapmak için kullanmışlardır. Kentin birleşik evlerden oluştuğu için su sorunu oluşmuştur.  Höyüğün etrafında geçen akarsudan su ihtiyacını karşıladıkları tahmin edilmektedir.

 

Evlerin Canlandırılması

 

Çatalhöyük Neolitik Kenti’nde evlerin ardışık olarak sıralanması nedeniyle kentte sokak bulunmamaktadır. Çatılar sokak işlevi görmekte dolayısıyla ulaşım damlar üzerinden yapılmaktaydı. Damlar, sokak olarak kullanıldığı için günlük yaşamın getirdiği ve özel zamanlarda yapılan bir çok etkinliğin de damların üstünde yapıldığı sanılmaktadır. Tarihsel olarak daha yakın olan katmanlarda damlara yerleştirilmiş ocaklar da bulunmuştur. Bu durum, özellikle elverişli havalarda ortak yeme-içme gibi faaliyetlerin de çatılarda yapıldığını düşündürmektedir.

 

Genel Görünüm

 

Çatalhöyük insanı ilk yerleştikleri sırada avcı toplayıcı toplumdu. Höyüğün 6 katında tarım izleri yani saban, buğday taneleri keşfedilmiştir. Kısacası tarıma geç geçmişlerdir. Çatalhöyğü diğer neoltik yerleşmelerinden ayıran özelliği sınıf farkının bulunmamasıdır. Aynı zamanda gelişmiş bir kültüre de sahiplerdir. Kentin kutsal alanları da vardır. Kazı sonucunda Ana Tanrıça Heykelciği çıkarılmıştır. Bu durum bir inanışın olduğunu gösterir.

 

Ana Tanrıça Heykelciği

 

Kentin duvarlarında ise dünyanın bilinen ilk haritası yer alır. Bu harita kentin haritasıdır.

 

Dünyanın İlk Haritası

 

Yaklaşık olarak MÖ 5700 yıllarında, Tunç Çağı’ndan önce terk edilen Çatalhöyük’ten araştırma ve kazılarla ortaya çıkarılan tüm arkeolojik kalıntılar belgelenmiş ve iyi korunmuştur.Kazı buluntuları Konya Arkeoloji Müzesi’ndedir. Bunların bir kısmı teşhir edilmiş, diğerleri ise depolarda koruma altına alınmıştır.Kazılar, Cambridge Üniversitesi’nden Ian Hodder tarafından yönetilmekte; İngiltere, Türkiye, Yunanistan ve ABD’li araştırmacılardan oluşan karma bir ekip tarafından yürütülmektedir. 2018 de biten kazı alanında artık restarasayon yapılmaktadır.

 

Genel Görünüm

Yazar Hakkında

Henuz yorum yok

forum Henuz yorum yok

Ilk yorum yapan siz olun

Bir yorum yaz

menu
menu