Baskın ve Çekinik Gen nedir?

Baskın ve Çekinik Gen nedir?

Annenizle/babanızla aynı saç rengine sahip olmanızın nedenini merak ettiniz mi veya  yoksa babanızla/kardeşinizle aynı göz rengine sahip oluşunuzu?  Bu  gibi soruların cevabın genetikle açıklanabilmektedir. Geneteğin inceleme alanı kapsamında canlılara ait özelliklerin bir organizmadan kendi yavrularına nasıl geçtiğine dair bilimsel çalışmalar mevcuttur . Bu özellikler, nasıl göründüğüne ve nasıl harekete geçeceğine karar veren baskın ve çekinik genler tarafından belirlenir.  

Bu kalıtsal özellikler iki farklı yolla ifade edilir: genotipik ifade ve fenotipik ifade. Genotipik ifade DNA‘nızdaki  bir kod dizinine bakmak ve nasıl bir genetik etki olduğunu tespit etmekle açıklanabilir. Bir genotip, bedeninize ait  bir özelliğin neye benzemesi gerektiğini söyleyen özel bir kod gibidir. Fenotipik ifade, bu özel kodun görünür hale gelme şeklidir. Bir fenotip, saç rengi veya göz rengi gibi fiziksel bir görünüm unsurudur ve genotipin talimatlarına dayanır.

Gen Çiftleri:

1860’larda Gregor Mendel adındaki bir insan, organizmaların bir nesilden diğerine fiziksel özellikler olarak nasıl geçtiğini anlamaya karar verdi. Bir  organizmanın her özellik için iki gene (bir gen çifti) sahip olduğu sonucuna vardı. Bilim adamları, miras kalan genleri ve küçük harfler kullanarak gen çiftlerini yazarmaya başladılar. Örneğin: BB, Bb, bb. Büyük harf, baskın bir geni temsil ederken küçük harf, resesif bir geni temsil ederPeki bütün bunlar ne anlama geliyor?

Kalıtımın Belirlenmesi:

Bir şeye hükmetmek, onun üstesinden gelmek anlamına gelir. Bu yüzden baskın bir gen, resesif bir genin özelliklerini gizler ve kendi özelliğini yansıtır. Örneğin, kahverengi saç baskındır, bu yüzden büyük harfli olacaktır (bu örnekte saç için H). Resesif olan kızıl saç küçük harf (h)olur. Baskın bir özellik için ifade edilmesi gereken tek şey bir büyük harftir (örn. HH veya Hh). Bununla birlikteçekinik bir özellik, ifade edilmesi için her iki harfin de küçük harf (hh) olmasını gerektirecektirBilim adamlarının dominant ya da çekinik bir geni miras alma şansını anlamak için Punnett meydanlarını çizerler. Bunu yapmak için, hem babadan hem de anneden gelen gen çiftinin bilinmesi gerekmektedir.

 

Genotip-Fenotip

 

Misal annenin kahverengi saçları olduğu ve onun gen çiftinin HH olduğunu biliniyor. Ancakbabanın kızıl saçları vardır, bu da onun gen çiftinin hh olması gerektiği anlamına gelmektedir. Bu durumda, Punnett meydanındaki dört kombinasyonun tümü Hh olacaktır. Bu demektir ki yavrularının gen çifti Hh olacaktır. Daha önce genotip ve fenotipi tartıştık. Bu durumda genotip Hh ve fenotip kahverengi saç olur.

 

Örnek bir gen eşleşmesi

Yazar Hakkında

Henuz yorum yok

forum Henuz yorum yok

Ilk yorum yapan siz olun

Bir yorum yaz

menu
menu